آموزشی.اطلاعات مفید علمی . سوال های درسی . تدریس ریاضی

متمم در زبان فارسی

تاریخ:سه شنبه 30 دی 1393-10:26 ق.ظ


متمم:

متمم در لغت یعنی تمام کننده ی چیزی و در دستور زبان فارسی یعنی تمام کننده ی معنی کلمه ای نظیر فعل ، صفت ، و....برای تفهیم بهتر متمم به دانش آموز می توان آن را به سه دسته تقسیم کرد :

1-      متمم فعل ( متمم اجباری )  2- متمم قیدی ( متمم اختیاری )3-متمم برای یکی از اجزای جمله به غیر از فعل

2-     متمم فعل :

برخی افعال با وجود داشتن نهاد و احیاناً مفعول و مسند معنی کامل ندارند و نقطه ی ابهامی یا بهتر بگوییم علامت سوالی در ذهن باقی می ماند . اگر جواب سوال مطرح شده در ذهن با حرف اضافه همراه باشد ، همان متممی است که باید در جمله لحاظ شود تا معنی فعل کامل گردد .

 این گونه متمم ها ، به دلیل این که تمام کننده ی معنی فعل هستند متمم فعل نامیده می شوند ، به همین دلیل در شمارش اجزای جمله بایدبه حساب بیایند ، بنا بر این متمم اجباری نامیده می شوند . به عبارت کوتاه تر :

متمم فعل : قابل حذف شدن نیست و در شمارش اجزای اصلی محسوب می شود .

 

3-     متمم قیدی:

گاهی در جمله قید به صورت حرف اضافه و متمم ظاهر می شود . به این نوع متمم ، متمم قیدی می گویند. متمم های قیدی در مفهوم اصلی جمله تاثیری ندارند  ونحوه ی تشخیص آن ها ، حذف کردنشان از جمله است ،به همین دلیل به متمّم اختیاری معروفند .متمم قیدی قابل حذف شدن است و در شمارش اجزای اصلی محسوب نمی شود .

 

4-     متمم برای یکی از کلمات جمله به غیر از فعل:

این نوع متمم با تجزیه ی کلمه در ارتباط است از این رو به انواع زیر تقسیم می شود

الف ) متمم اسم : وقتی که متمم برای یکی از نقش های نهاد ، مفعول ، مسند ، مضاف الیه و متمم بیاید

ب ) متمم صفت ) وقتی که متمم برای صفت بیاید .

ج ) متمم قید : زمانی که متمم برای نقش قید آورده شود .

د ) متمم شبه جمله : وقتی که متمم تمام کننده ی معنی شبه جمله باشد . اغلب شبه جمله نیاز به متمم دارند ؛

نظیر : احسنت بر علی ! حیف از این همه زحمت ! وای بر شما ! یا در جملات زیر کلمه ی « توجه » اسم است

 که در نقش های متعدد آمده و در تمام نقش ها احتیاج به متمم دارد :

- توجه به این مطلب پسندیده است .

- به این مطلب توجه نمایید .

- با توجه به این مطلب می توان نتیجه گرفت ...

- نظر استادان دانشگاه ، توجه به این مطلب است .

با اندک تاملی می توان دریافت که هیچ یک از این افعال نیاز به متمم ندارند ،

از سوی دیگر نمی توان گروه متممی « به این مطلب » را حذف کرد ، زیرا معنی جمله ناقص می شود ، پس :

متمم نوع سوم : نه قابل حذف شدن است و نه جزء اجزای اصلی به حساب می آید .

یاد آوری

1-      صفات تفضیلی : در هر نقشی که باشند نیاز به متمم دارند مگر این که متمم آن ها به خاطر وضوح بسیار حذف شده باشد .

-          بیشه ای انبوه تر از این  نمی توان یافت .

-          حسنک می گوید : بزرگ تر از حسین علی نیستم .

-          باید شایسته تر از این اندیشید .

-          بهتر است که ابتدا بیندیشیم ، سپس سخن بگوییم .

2-      برخی از اسم های مبهم از قبیل : بسیاری ، برخی ، بعضی و گروهی از اسم های جمع مثل عدّه ، دسته ، گروه نیز به متمم نیاز دارند .

 

 

نکاتی در تشخیص انواع متمم :

1-      وقتی در جمله متمم داریم باید ابتدا حرف اضافه و متمم را حذف کنیم .اگر در معنی اصلی جمله خللی وارد نشد ، متمم ، اختیاری است .

2-       در غیر این صورت یا متعلق به فعل است یا یکی دیگر از کلمات جمله . می توان حرف اضافه را به فعل و پس از آن به تک تک

3-      کلمات جمله اضافه کرد و با ایجاد رابطه ی معنی داری ، نوع متمم را تشخیص داد.

-          در انگلستان هدف از آموزش پیش دبستانی آشنایی کودکان با محیط مدرسه و تمرین دوری از خانواده و منزل است .

-          در انگلستان -------  متمم قیدی

       با حذف متمم ها جمله به این صورت در می آید :

-          هدف ، آشنایی کودکان و تمرین دوری است .

واضح است که چنین جمله ای معنای تمام و دقیق ندارد و این سوالات را در پی خواهد داشت : هدف از چه چیزی ؟ آشنایی با چه چیز ؟ دوری از چه چیز ؟

از سوی ذیگر می توان گفت : هدف از ، آشنایی با و دوری از . بنابراین هر سه کلمه متمم اسم می گیرند .یا مثلاً :

-          او از ترس افترا و حسد به خدا پناه برد .

-          او به خدا پناه برد .

جمله ای است با معنی کامل و در واقع متمّم حذف شده ، مفهوم قید علت دارد .و یا جمله ی او « پناه برد » معنی کامل ندارد .

در این صورت با توجه به این که « پناه » نقش مفعول دارد ، می توانیم بگوییم : « او به خدا ، پناه به خدا ، برد به خدا ،

 از میان این عبارات پناه به خدا » دارای معنی است . پس « پناه » اسم گرفته است .

4-      در تشخیص متمم باید به ساده و مرکب بودن فعل نیز توجه کرد .

-          او به قبولی اش افتخار می کند .

می توان گفت : « افتخار کردن به » و نتیجه گرفت که متمم ، اجباری است اما باید دانست که « افتخار » مفعول است و « می کند »

فعل ساده .پس  « افتخار به قبولی اش » درست است .

5-      برای دریافت بیشتر متمم باید مبحث قید و مفاهیم قیود را دقیقاً شناخت

6-      زیرا متمم های قیدی مفاهیمی از قبیل زمان ، مکان ، کیفیت و ...دارند .-

-          از فرط هیجان لکّه می دویدم . ( قید علت )

-          - جامی در خرجرد جام تولد یافت . ( قید مکان )

7-      هر فعل یک یا دو حرف اضافه ی اختصاصی دارد .ممکن است فعل در نظام معنایی زبان ، مفاهیم متعددی بگیرد .

آموختن ( یاد دادن ) -----به ؛  آموختن ( یاد گرفتن ) -----  از ؛
اندیشیدن ( فکر کردن ) ------ به ؛اندیشیدن ( ترسیدن) ---- از ؛

حروف اضافه ی اختصاصی عبارتند از : « به ، با ، از ، بر ، در » .کاربرد حروف « بر و در»  محدود است و انگشت شمار .

 « گنجیدن در ، شوریدن بر ، تاختن بر »اما حروف « به ، با ، از » برای افعال متعددی به کار می روند .

5- وقتی فعلی حرف اضافه ی اختصاصی داشته باشد ، فقط با همان حرف اضافه معنی کامل می یابد ؛ یعنی نمی توانیم حروف اضافه ی دیگری را جای گزین آن کنیم .

- او به مادرش می نازد .( معنی کامل است )

- او با مادرش می نازد  ( معنی کامل نیست ، به چه می نازد ؟ )

6- فعل هایی که متمم اجباری می گیرند ، وقتی به صورت مصدر یا اسم در جمله حضور یابند ؛ متمم نوع سوم را خواهند گرفت ،

 مگر این که متمم این کلمات به صورت مضاف الیه در جمله حضور یافته باشند .                                                

- به آینده می اندیشم ( متمم اجباری )

- اندیشیدن به آینده زبیاست .( متمم اسم )

- اندیشه به آینده زیباست . ( متمم اسم )

- انذیشه ی  آینده  را دارم .( متمم به صورت مضاف الیه آمده ، ومضاف الیه است )

- او ازتاریکی می ترسد ( متمم اجباری )

- ترس از گناه روح را متعالی می سازد . (متمم اسم )

- ترسیدن از گناه روح را متعالی می سازد ( متمم اسم )

7- افعال ربطی ( است  ، بود، شد ، گشت ، ... )متمم اجباری نمی گیرند ، مگر زمانی که مسند نداشته باشند در این صورت متمم ، کار مسند را انجام می دهد .

- او جنوبی است ( سه جزیی مسندی )

- او از اهالی جنوب است . ( سه جزیی متممی )

********

 بر اساس جانشین سازی وافزودن وکاستن متمم ، هر یک از جمله های زیر را تغییر دهید ووضعیت متمم وحرف اضافه را بررسی کنید :

- مریم از خداوند راضی است ( نیارمند ، شادمان ، رقیق،امیدوار ، بلند قد  ...)

- نمونه ------ مریم به محبت نیازمند است .( نظر ، اندیشه ، توجه، رفاقت   ....)

- اکرم با دوستش مصاحبه کرد .

- محمود به ماه نظر کرد.



علم اموختن بر هر مرد و زن مسلمان واجب است
نظرات() 
محمدحسین
یکشنبه 28 مرداد 1397 10:24 ب.ظ
ای کِ وَگُفتی یعنی چه؟
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : خط چندم
شنبه 5 خرداد 1397 05:34 ب.ظ
اژدها دوباره خودش را به رخش مى نمایاند متممش چیه؟ة
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : رخش
:|
یکشنبه 22 بهمن 1396 03:02 ب.ظ
:/ نفهمیدم //:
زهرا
سه شنبه 19 دی 1396 09:30 ب.ظ
سلام میشه بگید جمله( نقش بندی اش دلگشا بود و رنگ را نگارین میریخت) متممش چیه
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : نقش بندی
Raha
جمعه 26 آبان 1396 02:16 ب.ظ
باعرض سلام؛
اگر فعل هایی که بیش از 3 حرف اضافه داشته باشند متمم آنها،اختیاری است.درسته؟
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : وقتی فعلی حرف اضافه ی اختصاصی داشته باشد ، فقط با همان حرف اضافه معنی کامل می یابد ؛ یعنی نمی توانیم حروف اضافه ی دیگری را جای گزین آن کنیم .

- او به مادرش می نازد .( معنی کامل است )

- او با مادرش می نازد ( معنی کامل نیست ، به چه می نازد ؟ )
سه شنبه 2 آبان 1396 10:01 ب.ظ
میشع اگع ی اسم بعد مثل بیاد متمم باشع میشع پاسخ بدین
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : من به دبستان رفتم
دبستان =متمم
eli
سه شنبه 14 شهریور 1396 06:20 ب.ظ
فوق العاده و بی نظیر
با سپاس فراوان
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی :
شنبه 6 خرداد 1396 03:03 ب.ظ
ممنون خانم فتحی
حسن
پنجشنبه 21 بهمن 1395 07:22 ب.ظ
سلام من به اون سایتی که شما دادین رفتم ولی درمورد اینگه متمم اسم چه زمانی قابل حزف است چیزی نگفته ومثالی هم نزده
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : http://gohareparsi.blogsky.com/1389/12/22/post-24/
حسن
دوشنبه 18 بهمن 1395 01:10 ب.ظ
سلام خسته نباشیدمتمم اسم چه زمانی قابل حزف است میشه بامثال توضیح بدین؟
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : http://weblog.roshdmag.ir/adabiyatfarsi/articles/1435.aspx
کیانا کرمانی
سه شنبه 28 دی 1395 07:09 ب.ظ
خیلی ممنون خانم فتحی
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی :
کیانا کرمانی
یکشنبه 26 دی 1395 06:32 ب.ظ
سلام خانم فتحی عزیز.میشه بگید وجه شبه در تشبیه زیر چیه؟میشه یه جورایی گفت که زیادیه؟
فرو ریخت چون رود خون از
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : روانه شدن و زیادی خروج خون مثل رودخانه
فاطمه
شنبه 13 آذر 1395 08:50 ب.ظ
ایا یک کلمه می تواند هم نقش نهاد و متمم را داشته باشد
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : خیر
ملودی
چهارشنبه 31 شهریور 1395 02:41 ب.ظ
سلام خانم من الان تو تیزهوشان 1 اردبیل دری میخونم می خواستم بپرسم فرق متمم اسمی قیدی و فعلیچیهاگه سریع جواب بدین ممنون میشم
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : http://fathi5.mihanblog.com/post/1807
سه شنبه 25 خرداد 1395 10:32 ق.ظ
عالی بود
یکشنبه 23 خرداد 1395 06:44 ب.ظ
متمم اختیاری یعنی چه
یکشنبه 23 خرداد 1395 06:42 ب.ظ
ممنون من تا الان نمی دونستم متمم چیه
سید موسوی
چهارشنبه 25 فروردین 1395 08:48 ب.ظ
سلام و ممنون از اطلاعات تون می خواستم بدونم متمم در بیت زیر چه میشه؟
از علی آموز اخلاص عمل
شیر حق را دان منزه از دغل
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : علی-
سید موسوی
چهارشنبه 25 فروردین 1395 08:48 ب.ظ
سلام و ممنون از اطلاعات تون می خواستم بدونم متمم در بیت زیر چه میشه؟
از علی آموز اخلاص عمل
شیر حق را دان منزه از دغل
سید موسوی
چهارشنبه 25 فروردین 1395 08:45 ب.ظ
سلام و ممنون از اطلاعات تون می خواستم بدونم متمم در بیت زیر چه میشه؟
از علی آموز اخلاص عمل
شیر حق را دان منزه از دغل
سروش یه نخبه فراری
سه شنبه 10 فروردین 1395 08:02 ب.ظ
خانم فتحی کدام یک از فعل های زیر به متمم نیاز دارند؟ دیده ایم جنگیده ایم
خندیده ایم اورده ایم
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : نشانه ی متمم ، حرف اضافه ( به – با – تا – از – در - برای و ... ) است که قبل از اسم می آید پس هر واژه ای که بعد از حرف اضافه بیاید متمم است . مثال : رزمندگان اسلام با دشمن جنگیدند . در این جمله «با»

حرف اضافه و «دشمن » متمم است .
دوشنبه 9 فروردین 1395 11:50 ق.ظ
سلام خیلی ممنون بابت آموزشتون یه سوال داشتم، میخواستم بدونم فعل آشنا بودن با حرف اضافه ی «به» هم استفاده می شود یا فقط با حرف اضافه «با» می آید؟؟
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : شماره 5و6 را با دقت بخوان
sajedeh
جمعه 4 دی 1394 07:36 ب.ظ
سلام ببخشید یه سوال داشتم.
كه،و،حرف اضافه است یانه؟دریه وبلاگ دیگه گفت كه حرف اضافه نیست وربط میده ونمیشه متمم رو پیدا كنی ایا درسته؟؟؟
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : بله درسته
یگانه
جمعه 27 آذر 1394 12:18 ب.ظ
سلام خانوم فتحی...خیلی وقته که به وبلاگتون سر نزدم دلم براتون و مطالبتون تنگ شده بود.راستش راجع به همین مطلب یه سوال دارم مثلا اگه جمله داشته باشیم
زهرا از بازار آمد
زهرا از بازار توپ خرید.
متمم این جمله ها کجاست؟
ممنون میشم جوابمو بدبد...
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : بازار
مهدی
دوشنبه 16 آذر 1394 08:16 ب.ظ
عالییییییییییییییییییی
مرسییییییییییییییییییی
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی :
امیرعلی
شنبه 14 آذر 1394 11:00 ب.ظ
متمم اجباری هم بنویسید.
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : چشم
ناناکو ماینو
جمعه 1 آبان 1394 12:08 ب.ظ
عالییییی
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی :


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic