fathi5

معلم5 فتحی - خاک زندگی بخش

آموزشی.اطلاعات مفید علمی . سوال های درسی . تدریس ریاضی

خاک زندگی بخش

تاریخ:دوشنبه 12 دی 1390-10:13 ب.ظ


- -- خاک‌ها مخلوطی از  مواد معدنی و آلی می‌باشند که از تجزیه و تخریب سنگ‌ها در نتیجه هوازدگی بوجود می‌آیند که البته نوع و ترکیب خاک‌ها در مناطق مختلف بر حسب شرایط ناحیه فرق می‌کند. مقدار آبی که خاک‌ها می‌توانند بخود جذب کنند. از نظر کشاورزی و همچنین در کارخانه‌های راه‌سازی و ساختمانی دارای اهمیت بسیاری است که البته این مقدار در درجه اول بستگی به اندازه دانه‌های خاک دارد.
 اگر سطح زمین از خاک پوشیده نبود بشر هم نابود می گشت. بی خاک گیاهان نمی توانند رشد کنند و در این صورت، انسان و سایر حیوانات حتماً بی غذا می ماندند. خاک قسمتی از سطح زمین است که نرم و پودر مانند است و در آن گیاهان رشد می کنند. خاک از تکه های بسیار ریز سنگ ها، گیاهان پوسیده و مواد حیوانی پدید آمده است. تکه ها یا ذرات سنگ ها روزی قسمتی از صخره های بزرگ تر بودند. مواد گیاهی و حیوانی نیز از بدن جانوران و گیاهان پدید آمده اند. سنگ آن قدر سخت نیست که نتواند به قطعات کوچک تر تقسیم گردد. فرو ریختن و خراب شدن سنگ که پوسیدگی سنگ ها خوانده می شود، همیشه ادامه دارد و به راه های گوناگونی رخ می دهد.

یخچال ها که همان یخ های بزرگ شناورند توده های بزرگی از سنگ ها را پیشاپیش خود می رانند و همین امر سبب سابیدگی و ریزش آن ها می شود.

                  هوازدگی شیمیایی:
 هوازدگی شیمیایی در هوازدگی شیمیایی ترکیب سنگها و نوع کانی ها با اب        ،اکسیژن،  کربن دی اکسید  تغییر می کنندو موادی جدید پدید میآید
   آب که بر اثر مواد شیمیایی که در بر دارد، برخی سنگ ها را می ساید. یا با سنگها و کانی ها ترکیب وموجب تخریب سنگها میشود
یا آب مواد را در خود حل میکند-با همراه داشتن کربن دی اکسید هوا تولید اسید کربنیک  میشود و باعث حل شدن سنگها میشود
در مناطق گرم ومرطوب اکسیژن هوا با رطوبت هوا وگرما ترکیب شیمیایی انجام شده وسنگها متلاشی میشوند مثل سنگ آهن
تغییر درجه ی حرارت نیز اغلب به خرد شدن سنگ ها کمک می کند.



 گرما و سرما (انبساط وانقباض) دراثر تغییرات فیزیکی شکاف هایی در سنگ به وجود می آورند. سپس آب هم به نوبه ی خود درون این شکاف ها نفوذ می کند،
در آن جا یخ می بندد وتقریبا 9 درصد به حجم اب اضافه میشود و آن ها را گسترده تر کرده و از هم می شکافد هر چه تعداد دفعات انجماد بیش تر باشد خاک زودتر درست می شود..


 ریشه های درختان(گیاهان) نیز ممکن است باعث شکستن سنگ ها شوند. در برخی موارد تخم گیاهان درون شکاف سنگ ها افتاده، در آن جا سبز می شود و ریشه می دواند. این هم باز به شکافتن سنگ ها کمک می کند.



فعالیت جانوران حفار مثل مورچه   -موریانه- موش صحرایی  باعث تخریب سنگها میشود.



 باد نیز با پرتاب کردن شن ها بر پیکر سنگ ها به گونه ای دیگر در خرد کردن آن ها سهیم است. پس نخستین گام برای درست شدن خاک، متلاشی شدن سنگ هاست.   
زمان  هرچه عمل تخریب بیشتر شودسرعت تغییرات فیزیکی وشیمیایی بیشتر میشود مثل دخالت انسان در جاده سازی-  ایجاد تونل - تخریب کوهها-

       مکان =سنگها در سراشیب های تند باشندیا در معرض نور خورشید باشد دائم تخریب شده وبه پایین ریزش کرده وچون لایه ای روی آنهارا نپوشانده بیشتر در معرض تغییرا ت فیزیکی وشیمیایی هستند
اگر محلی که خاک‌ها تشکیل می‌شوند دارای شیب تند باشد در نتیجه مواد تخریب شده ممکن است بوسیله آبهای جاری و یا عامل دیگری خیلی زود بسادگی از محل خود بجای دیگری حمل گردند  و یا باشستن بوسیله آبهای جاری و یا عامل دیگری خیلی زود بسادگی از محل خود بجای دیگری حمل گردند و یا شستشو بوسیله آبهای جاری باعث تقلیل مواد معدنی و آلی خاک‌ها شود در نتیجه این منطقه خاک‌های خوب تشکیل نخواهند شد. ولی برعکس در محل‌های صاف و مسطح که مواد تخریب شده بسادگی نمی‌توانند به جای دیگری حمل شوند فرصت کافی وجود داشته و فعل و انفعالات بصورت کامل انجام می‌پذیرد.


سنگ مادر یا سنگ اولیه
نوع سنگ (سنگ مادر با سنگ اولیه)ازنظر جنس وسختی (مثل سنگهای آذرین –دگرگون- رسوبی)نوع کانی-که دیرتر به خاک تبدیل میشوند(مثل کوارتز )که خیلی سخت است




ولی برای آن که خاک واقعی پدید آید، باید گیاخاک هم در بر بگیرد. گیاخاک موادی است که از اندام گیاهان و حیوانات پوسیده به دست می آید. تقریباً اندام همه ی گیاهان و حیوانات مرده ی زمین به وسیله ی کار باکتری ها به خاک تبدیل می شوند. باکتری عامل پوسیدگی گیاه و حیوان است و از این رو خاک را حاصلخیز می کند. کرم های خاکی و بسیاری از انواع حشرات به حاصلخیز کردن خاک کمک موثری می کنند.
 حاصلخیزترین لایه ی خاک در بالای سطح زمین قرار دارد و خاک زبرین خوانده می شود. در لایه ی بعدی که خاک زیرین خوانده می شود، اغلب تکه های سنگ یافت می شود.  در زیر همه ی این ها بستر سنگ قرار گرفته است.

مواد تشکیل دهنده حاک ها
مواد سخت  یا معدنی مانندکلسیم-پتاسیم- فسفر- نیتروژن-نمک –اب

موادآلی :که از ترکیب عنصر کربن –اکسیژن – وهیدروژن تشکیل شود . مثل :قند ها-چربی ها  پروتئین ها

آب موجود در خاک‌ها : آبی که در خاک وجود دارد حمل مواد حل‌شده را به عهده دارد که البته این مواد حمل شده برای رشد و نمو گیاهان به مصرف می‌رسد. آب موجود در خاک‌ها از باران و آبهای نفوذی ، آب جذب شده و بالاخره آبهای زیرزمینی تشکیل شده که در مواقع خشکی از محل خود خارج شده و بمصرف می‌رسد.
هوای موجود در خاک : هوا همراه با آب در خوه‌های خاک‌ها وجود دارد که البته این هوا از ضروریات رشد و نمو گیاهان و ادامه حیات حیوانات می‌باشد. مقدار اکسیژنی که در این هوا وجود دارد از دی اکسید کربن کمتر است و این بدان علت است که ریشه گیاهان برای رشد و نمو اکسیژن مصرف کرده و دی اکسید کربن پس می‌دهند.
انواع خاکها
خاک رسیخاک‌های رسی چون دارای دانه‌های بسیار ریزی هستند به خاک سرد معروفند و در مقابل رشد گیاهان مقاومت نشان داده و رشد آنها را محدود می‌کنند. به دلیل ریز بودن ذرات  آب با سرعت بسیار کم در خاک  نفوذ می کنددراثر تماس با آب به هم می چسبندوریشه به راحتی در آن نفوذ نمی کند.
رنگ خاک سرخ یا قهوهای روشن است.
خاک شنی-درشت بوده وفضای خالی زیادی بین  این نوع خاک وجود دارد اب را به سرعت  از خود عبور میدهد باعث شستن مواد غذایی شده ومواد را به عمق ببرد به راحتی دراختیار ریشه قرار ندهد رنگ خاکستری است. برای کشاورزی مناسب نیست.
گیاه خاک از تجزیه  بقایای موجودات زنده-شاخ وبرگ گیاهان کهباکتری‌ها ، قارچها ، کرم‌ها و بالاخره حلزون‌ها در این تغییرات شرکت دارند.و مواد آلی  را دوباره به خاک بر می گردانند به ان هوموس یا گیاه خاک  یا خاک برگ می گویند. رنگ تیره دارد.

خاک هوموسی خاکی به نسبت مساوی رس –ماسه وگیاه خاک که حالت اسفنجی دارد
 وسرعت نفوذ پذیری آب –وحجم ذخیره اب –منبع اصلی نیتروژن- وخاصیت اسیدی  خاک را افزایش  میدهد  تا بهتر مواد را درخود حل کند..وآب مواد غذایی را به  مرور دراختیار گیاه قرار میدهد رنگ آن سباه وتیره است و بهترین خاک برای کشاورزی است.گیاخاک منبع اصلی نیتروژن است.

نیم‌رخ عمومی خاک‌ها
نیم‌رخ خاک‌ها معمولا از 3 افق A,B,C تشکیل شده است.(افق خاک یعنی لایه های تشکیل دهنده خاک)
افق A : که به نام خاک بالایی نامیده می‌شود، فوقاتی‌ترین منطقه خاک است و این همان افقی است که رشد و نمو گیاهان در آن نفوذ می‌کنند. این افق از مواد خاکی نرم (رس) که غنی از مواد آلی و موجودات زنده میکروسکوپی است تشکیل یافته است که وجود این مواد آلی باعث رنگ خاکستری تا سیاه این افق می‌گردد. البته این زمین غالبا برای کشاورزی مناسب می‌باشند. اکسیدهای آهن و همچنین بعضی از مواد محلول ممکن است از این منطقه به افق B برده شوند و در آنجا رسوب کنند.
 
          
         
افق B : قشر بین افق A و C را یک قشر دیگر تشکیل می‌دهد که به نام افق B یا خاک میانی نامیده می‌گردد. در این افق عمل تخریب و تجزیه به مراتب بیشتر از افق C پیشرفت و اثر کرده است و از کانی‌های سنگ مادر فقط آن دسته دیده می‌شوند. که بسیار مقاومند (مثل کوارتز) ولی سایر کانی‌ها به شدت تجزیه شده‌اند. این افق معمولا از مواد رسی ، ماسه و شن‌های ریز و درشت و گاه مقادیر کمی بقایای نباتی تشکیل شده است. در این افق علاوه بر مواد رسی ، در آب و هوای مرطوب ، اکسیدهای آهن و همچنین مواد محلول‌تر که بوسیله آب‌های نفوذی از افق A به آنجا آورده شده‌اند دیده می‌شوند.افق C : که به آن خاک زیرین نیز گفته می‌شود، افقی است که مواد سنگی به میزان خیلی کم تخریب و تجزیه شده‌اند و در نتیجه سنگ‌های اولیه زیاد تغییر نکرده بلکه بصورت قطعات خرد شده می‌باشند. زیر این منطقه سنگ‌های تخریب نشده یعنی سنگ اولیه قرار دارد که هیچگونه تخریب و یا تجزیه‌ای در آن صورت نگرفته است.

فرسایش خاک
حاک ماده ای  با ارزش است.که در طول سالیان دراز  به وجود می آیدو زندگی جانداران به این ماده حیاتی بستگی دارد باید در استفاده از ان دقت کنیم.فرسایش خاک یعنی ضعیف شدن خاک دراثر عوامل طبیعی ومصنوعی
عوامل طبیعی مثل: باد،آبهای جاری(رودها-سیلابها- بارندگی-زمین لرزه- ریزش کوه
عوامل مصنوعی مثل:کشاورزی نامناسب در طی سالها(شخم نامناسب-کاشت نامناسب-یا بی موقع- ابیاری نامناسب و....)،چرای بی رویه دام ها، نابودی پوشش گیاهی به وسیله انسان یا جانوران 0(0بریدن درختان جنگل ، جاده سازی) .
مهمترین عامل فرسایش خاک آب های جاری هستند که موجب شستن خاک  می شود وموادغذایی خودرا از دست بدهد وحاصلخیزی ان کاهش بابد.
 چه کنیم تا خاک ضعیف نشود؟
1-    استفاده صحیح از کودهای شیمیایی وآلی( مواد دارای فسفر ونیتروژن:مواد آلی خاك كه از فساد و تجزیه باقیمانده های گیاهی و حیوانی توسط موجودات ذره بینی خاك حاصل می شوند ، نقش مهمی در بهبود خصوصیات فیزیكی ، شیمیایی ، بیولوژیكی و حاصلخیزی خاك دارند بطوری كه میزان عملكرد محصولات تابع مقدار موادآ‌لی خاك می باشد .در خاكهای حاصلخیز و غنی از مواد آلی ، ذرات بسیار ریز خاك توسط مواد آ‌لی بهم چسبیده و ایجاد دانه های درشتی می نمایند .
در صورت فقدان مواد آلی ، ذرات ریز خاك بصورت پراكنده بوده و در این حالت فضاهای خالی بین ذرات خاك كوچك است . در چنین شرایطی سرعت حركت آب در خاك كند بوده و در اثر پر شدن فضاهای كوچك از آب ، عمل تهویه به خوبی انجام نمی گیرد و همچنین با كاهش مواد آلی خاك و كوچك تر شدن اندازه ذرات خاك در اثر پراكندگی ، حجم كلی فضای خالی خاك كاهش یافته و قدرت نگهداری آب در خاك كم می شود
كاربرد كود های آلی و دامی دارای مزایا و اثراتی به شرح زیر می باشد :
بهبود ساختمان خاك وكم كردن جرم حجمی ظاهری و افزایش فضای خالی خاك
تیره كردن رنگ خاك و جذب انرژی بیشتر-افزایش نفوذپذیری بعلت افزایش فضای خالی
افزایش ظرفیت نگهداری آب خصوصا" در خاكهای شنی-كاهش چسبندگی خاكهای رسی
افزایش چسبندگی خاكهای شنی-
تهویه بهتر بعلت افزایش فضای خالی
2-ایش بندی(0رهاسازی موقت زمین)در زمین کشت نمی شود وآب وموادغذایی(کود) را به زمین می رسانندتا تقویت شود.
3-کاشت گیاهان یونجه وشبدرو.... زیرا این گیاهان با ریشه های خود نیتروژن  موجود در هوا را جذب میکنندود ر حاک ذخیره می کند.
(عناصر اصلی خاک برای رشد گیاه نیتروژن- فسفر-پتاسیم  است)که با کمک این گیاهان و کود شیمیایی مواد موردنیاز به زمین می رسد)
خاک در مناطق مختلف
1-    در مناطق کوهستان- ضخامت خاک کم است وسنگ تجزیه نشده فراوان است
2-    حاک جنگل=حاصل خیزی چندانی ندارد.
3-    خاک علفزار ضخامت زیاد وبسیار حاصل خیز است.
4-    خاک بیابان نازک بسیار غنی است اما مواد الی ندارد ومناسب نیست
.



.




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر






ماشین حساب مهندسی

برای استفاده از ماشین پیشرفته تر بر روی نوشته ماشین حساب مهندسی کلیک کنید ......................................................