آموزشی.اطلاعات مفید علمی . سوال های درسی . تدریس ریاضی

تقویم جلالی چیست ؟(کلاس پنجم دوستاره درخشان

تاریخ:سه شنبه 29 شهریور 1390-06:10 ب.ظ

تقویم جلالی چیست ؟(کلاس پنجم دوستاره درخشان

در دائرالمعارف اسلامی راجع به تقویم جلالی و خواجه حكیم امام عمر خیامی ( خیام ) چنین آمده است:

در تاریخی كه در قدیم الایام در ایران رایج بوده سال مركب می شده از دوازده ماه سی روزه و پنج روز موسوم به خمسه مسترقه یا اندرگاه كه آن را به آخر ماه هشتم یعنی ابان ماه می افزودند از اینجا در هر 4 سال تقریبا" یك روز می ماند و لهذا هر صدوبیست سال یك ماه اضافه كرده سال را 13 ماهه می گرفتندو تاریخ قیصری از این تاریخ دقیق تر است زیرا در آن هر چهار سال یك دفعه اصلاح به عمل می آمد.

خلاصه مطابق تقویم فوق در سال 467 هجری ( 1074 – 1075 ) میلادی در زمان سلطنت جلال الدین ملكشاه سلجوقی نوروز مصادف 13 حوت شده بود، لهذا مشارالیه جمعی از منجمین و ریاضیون بزرگ  آن عصر را منجمله عمر خیامی و ابوالمظفر یا امام مظفر اسفرازی و میمون بن نجیب واسطی و عبدالرحمن خازنی و ابواالعباس لوكری در رصد خانه ای كه محل آن معلوم نیست و احتمالا" در اصفهان یا ری یا نیشابور بوده جمع كرد و به اصلاح تقویم و تطبیق آن با نتایج ارصاد واداشت و آنان تاریخی موسم به تاریخ جلالی یا ملكی ترتیب دادند اصلاحات منجمین جلال الدین كاملا" معلوم نیست و در قدر متیقن این است كه سال را مركب از دوازده ماه سی روزه و پنج روزه كه به آخر ماه دوازدهم اضافه می شد می گرفتند و بعد از چهار سال یك روز به سال اضافه می نمودند ( معلوم نیست در چه موقع سال این روز در دنبال پنج روز مذكور اضافه می شد) و مبدا تاریخ جدید روز دهم رمضان 471 هجری مطابق 15 مارس 1079 میلادی بوده و در آن روز آفتاب در صورت حمل وارد می شد.

راجع به تعیین دوره ای كه در پایان آن این تقویم با حقیقت امر مطابق می شود دو قول است كه هیچ یك خالی از اشكال نیستند الغ بیك در مقدمه زیج می نویسد. و به هر چهار سال یك روز كبیسه باشد و چون شش بار یا هفت بار به چهار كبیسه افتد یكبار كبیسه به پنج سال افتد ولی به قول قطب الدین شیرازی این اضافه به پنج سال بعد از هفت یا هشت اضافه به چهار سال اجراء می شده .

مطابق قول الغ بیك طول سال به طور متوسط 241935/365 روز می شود و حال اینكه مقدار حقیقی آن 2422/365 است. پس هر 3770 سال یك روز خطا حاصل می شود و حال آنكه در تقویم گرگواری 3330 سال یك روز خطا می شود و لهذا تقویم جلالی از تقویم گرگواری دقیق تر است.

تقویم و تاریخ جلالی از تقویم ها و تواریخ بسیار مشهور است كه به نام های ملكی یا ملكشاهی یا فارسی محدث یا تاریخ محدث معروفیت دارد. اساس این تقویم كه تقویم خورشیدی امروز و تقویم ملی ایرانیان است، گذشته ای كهن دارد.

آغاز تقویم جلالی روز آدینه ( جمعه ) دهم ماه رمضان سال 471 هجری مهی ( قمری ) برابر با 15 ماه مارس سال 1079 میلادی و برابر با 15 از سال 1390 رومی و برابر با روز نخست فروردین ماه از سال 458 هجری خورشیدی است.

آغاز سال جلالی روز نخست بهار است كه آن را نوروز سلطانی می نامیدند و مركب از 12 ماه سی روزه و پنج روز اضافه به دنبال ماه دوازدهم دارد كه در سال های كبیسه شش روز است. اجرای كبیسه هر چهار سال یكبار است كه به نام كبیسه رباعی معروف است و كبیسه خماسی آن طور كه آمده است در هر سی و سه و یا بیست و نه سال یكبار پس از پنج سال اجرا می گردد. طول سال خورشیدی به حساب دقیق رصد خانه ها 365 شبانه روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 46 ثانیه است كه این رقم به طور متوسط معادل با 2422/365 است.

تقویم جلالی بهترین وسیله تطبیق سال عرفی با سال اعتدالی است و اشتباه حاصل از آن چیزی نزدیك به یك روز در هر 3770 سال می باشد

 




دوشنبه 5 اسفند 1392 09:10 ب.ظ
tank you
سارا
دوشنبه 5 اسفند 1392 09:08 ب.ظ
عالی بود ااااایییول خیلی کیف کردم
سارا
دوشنبه 5 اسفند 1392 09:07 ب.ظ
عالی بود ااااایییول خیلی کیف کردم
سارا
دوشنبه 5 اسفند 1392 09:06 ب.ظ
عالی بود ااااایییول
نیکا
یکشنبه 29 دی 1392 08:19 ب.ظ
ای وای اسمم یادم رفت
یکشنبه 29 دی 1392 08:17 ب.ظ
خیلی ممنونحالا تو هم همه جا نظر بده فریماه
مهرو
شنبه 21 دی 1392 05:08 ب.ظ
ایول
پرنیان
شنبه 14 دی 1392 05:42 ب.ظ
خیلی خیلی خیلی ممنون
مریم
چهارشنبه 11 دی 1392 05:10 ب.ظ
بد
فریماه
دوشنبه 25 آذر 1392 03:15 ب.ظ
متشکرم
setayesh
دوشنبه 9 بهمن 1391 07:48 ب.ظ
tank you
پاسخ عفت فتحی باغبادرانی : سلام عزیز, من برایتان پاسخ را از کتاب زیر می آورم انشاالله مفید باشد:
این گفتار به درخواست آقای دکتر رجبی نوشته شده و در کتاب ایشان منتشر شده است: رجبی، پرویز، سده‌های گمشده، جلد پنجم، سلجوقیان، نشر پژواک کیوان، تهران، ۱۳۸۷، صفحه ۱۳۶ تا ۱۳۹

گاهشماری جلالی که به نام‌های «ملک‌شاهی»، «سلطانی» و «محدث» نیز نامیده می‌شود، یک نظام گاهشماری خورشیدیِ اعتدالی است که در زمان سلطان جلال‌الدین ملک‌شاه سلجوقی (۴۸۵ تا ۴۶۵ هجری قمری) آغاز به تنظیم شده و نام‌های گوناگون آن نیز از نام و لقب‌های ملک‌شاه برگرفته شده است.

ساختار بنیادین این گاهشماری بر مبنای سنت‌های دیرین گاهشماری‌های ایرانی و با تأکید خاص بر انطباق نوروز یا روز نخست سال با نقطه اعتدال بهاری بوده است.

گاهشماری جلالی را می‌توان نتیجه و محصول نهایی کوشش‌های بسیار دیرینه و پرسابقه‌ ایرانیان برای دستیابی به تقویمی اعتدالی که حداکثر دقت و انطباق با تقویم طبیعی را داشته باشد، دانست. این گاهشماری، شکل نهایی‌ و اصلاح شده گاهشماری‌های «معتضدی»، «فارسیه»، «خراجی» و دیگر سامانه‌هایی است که در سده‌های سوم تا پنجم هجری برای تثبیت نوروز در اعتدال بهاری به کار می‌رفته‌اند و فاقد دقت کافی، و یا بدون قابلیت محاسباتی نظری برای سال‌های پیشین و پسین بوده‌اند. در آن زمان (یعنی در اواخر سده پنجم) تقویم یزدگردی نیز به دلیل فقدان کبیسه‌گیری‌های یک ماه در هر صد و بیست سال، عملاً از قاعده محاسباتی خود خارج شده؛ در حالیکه در نظام اصلی خود نیز بدون دقت کافی بوده و تا یک ماه با تقویم طبیعی دچار اختلاف می‌شده است. گاهشماری هجری خورشیدی فعلی ایران نیز ادامه همان گاهشماری جلالی است و تاکنون دقیق‌تر از آن در جهان به وجود نیامده است.

فرایند تنظیم گاهشماری جلالی و زیج پیوسته به آن که «زیج ملک شاهی» نامیده می‌شده است، در زمان ملک‌شاه سلجوقی و به احتمال تحت تأثیر وزیرش خواجه نظام‌الملک در شهر اصفهان (یا شهر ری) و با شرکت گروهی از تقویم‌شناسان مشهور آن زمان همچون «ابومظفر اسفزاری»، «ابو عباس لوکری»، «محمد بن احمد معموری»، «میمون بن نجیب واسطی» و «ابن کوشک بیهقی مباهی» به سرپرستی «عمر خیام» آغاز شد؛ در حالیکه عبدالرحمان خازنی (خدمتکار خزانه‌دار مرو) که بنا به علایق شخصی و غیر حرفه‌ای به مطالعه در تقویم می‌پرداخت، بطور مستقل در شهر مرو به محاسباتی جداگانه پرداخت و نتیجه پژوهش خود و از جمله شیوه سنجش نوروز را برای گروه خیام فرستاد. مشهور است که بخشی از محاسبات خازنی از سوی این گروه پذیرفته شده و به رسمیت شناخته شد.

مبدأ تأسیس تقویم جلالی برابر است با سال ۴۷۱ هجری قمری، ۴۴۸ یزدگردی، ۴۶۸ خراجی و ۱۰۷۹ میلادی ژولی. فاصله بین‌التاریخین مبدأ تقویم جلالی با مبدأ هجری قمری ۱۶۶۷۹۷ روز، با مبدأ تقویم یزدگردی ۱۶۳۱۷۳ روز، با مبدأ خراجی ۱۷۰۹۳۳ روز، با مبدأ گاهشماری میلادی ژولی ۳۹۳۸۱۳ روز و با مبدأ اسکندری (سلوکی) ۵۰۷۴۹۷ روز است.

تطبیق روز نخست این تقویم یا «نوروز جلالی/ نوروز سلطانی» با نقطه اعتدال بهاری بر اساس تعریفی مشخص از طول سال متوسط اعتدالی، اصل ثابت و نهادین در گاهشماری جلالی و یکی از اهداف بنیادگزاران آن بوده است. بنا به گزارش عبدالعلی محمد بن حسن بیرجندی در «شرح سی فصل» و «شرح زیج جدید سلطانی» ، خواجه نصیر طوسی در «زیج ایلخانی»، نویسنده‌ ناشناس در «ربیع‌المنجمین» و الغ بیک در «زیج الغ بیک»، در این گاهشماری نه تنها طول سال با تقویم طبیعی برابری دارد، بلکه طول هر فصل نیز به دلیل کوشش برای انطباق روزهای هر ماه خورشیدی با مدت زمان توقف خورشید در برج‌های همزمان آن، با طول فصل‌های طبیعی برابری داشته و نقاط اعتدال و انقلابین درست در ابتدای هر فصل تقویم جلالی واقع می‌شوند. در نتیجه مجموع روزهای هر یک از سه‌ماه‌های نخست و دوم سال (بهار و تابستان) برابر با ۹۳ روز، مجموع روزهای سه‌ماهه سوم (پاییز) ۹۰ روز و مجموع روزهای سه‌ماهه سوم (زمستان) ۸۹ روز است که کاملاً با تقویم طبیعی برابری دارد و این ویژگی بسیار مهم و بی‌نظیر تقویم جلالی است که در دیگر تقویم‌ها دیده نمی‌شود.

در تعریف نوروز جلالی یا مبدأ آغاز سال نو می‌توان بنا به تعریف کامل و کوتاه خواجه نصیر طوسی، الغ بیک و ملا مظفر گنابادی گفت که نوروز جلالی یا سلطانی، روزی است که خورشید تا زمان عبور از نصف‌النهار محل به نقطه اعتدال بهاری رسیده باشد.

گروه خیام، روز اعتدال بهاریِ شش ماه پیش از هجرت (۱۹ مارس سال ۶۲۲ میلادی ژولی) را به عنوان نقطه آغاز سالشماری برگزید و از نام‌های ایرانی برای نامگذاری برابرهای ماهی دوازده برج سالیانه بهره برد.

در زمینه نظام کبیسه‌گیری در گاهشماری جلالی برای افزودن کسر سال و گزینش سال‌‌های ۳۶۶ روزه، منابع موجود شیوه‌‌های گوناگونی از تعریف طول سال و قاعده کبیسه‌گیری را به دست می‌دهند. شیوه‌های پیشنهادی یا گزارشی خواجه نصیر طوسی، عبدالرحمان خازنی، حسن بن حسین شاهنشاه سمنانی، عبدالعلی بیرجندی، میرم چلبی وقطب‌الدین شیرازی تا اندازه‌ای با یکدیگر تفاوت دارند. اما همگی آنها بر وجود کبیسه‌های خماسی که یکی دیگر از مهمترین ویژگی‌های گاهشماری جلالی است، تأکید دارند. به گمان این نگارنده و با در نظر داشتن فرض‌های بنیادین این گاهشماری در تطبیق طول سال و فصل‌ها با تقویم طبیعی و دارا بودن قابلیت محاسبات نظری برای گذشته و آینده، شیوه پیشنهادی یکسان ذبیح بهروز و احمد بیرشک (۶۸۳ کبیسه در یک دوره ۲۸۲۰ ساله) به‌رغم وجود پاره‌ای انتقادها، بهترین و کاراترین شیوه اجرای کبیسه‌های جلالی و هجری خورشیدی است.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo